Renato Nicolodi

Iconostasis I

Pavilion 0
Signum Foundation Palazzo Donà,
Campo San Polo 2177
55th International Art Exhibition
la Biennale di Venezia
1 juni – 24 november 2013

Iconostasis verwijst naar een wand van iconen die het sanctuarium afscheidt schip van het in een orthodoxe kerk. De houten structuur verbeeldt een bas-reliëf van een architecturale structuur met verschillende zijingangen en een hoofdingang, die toegang bieden aan een subjectieve en onzichtbare ruimte, die enkel mentaal betreden kan worden. Via deze weg wordt de bezoeker tot reflectie uitgenodigd nadat hij heeft plaatsgenomen op de bank voor het Bas-reliëf, die deel uitmaakt van de installatie.

Bio

Architettura Metafisica
De melancholie van het lege oord in het werk van Renato Nicolodi

De Ruinensucht, zoals de Duitsers dit zo lyrisch plegen uit te drukken, zit de (post)moderne mens ingebakken. We dolen graag rond in een historische site die de belofte aan authenticiteit en vergane glorie incarneert. Deze al te romantische queeste verraadt onze worsteling met wat doorheen de eeuwen verloren is gegaan aan klassieke waarden in het westerse moderniseringsproces. Men hoeft geen cultuurpessimist te zijn om zich te realiseren hoe materiële relicten de dingen die voorbijgaan in bewaring houden. Hierbij raken we meteen aan de centrale thematiek die verscholen zit in het werk van Renato Nicolodi: de res cogitans in de dingen zelf. Laten we deze uitspraak geduldig onder de loep nemen. 

Moeten of kunnen we het werk van Nicolodi linken aan illustere tijdgenoten? Zonder dat het de bedoeling is dat dergelijke connotaties noodzakelijkerwijze een meerwaarde zouden moeten verlenen aan zijn werk, is het betekenisvol deze oefening te maken. Nicolodi’s installaties schrijven zich deels in binnen aspecten uit de hedendaagse kunst, maar onderscheiden zich daar tegelijkertijd van op radicale wijze. Anish Kapoor is gebiologeerd door de dialectiek tussen volheid en leegte. In vroeg werk omhullen stenen volumes mysterieuze leegtes. Rachel Whiteread slaagt erin met architecturale creaties het binnen en het buiten van openingen en muren om te keren. Het kunstenaarskoppel Anne en Patrick Poirier deconstrueert op poëtische wijze de archeologie van de klassieke oudheid. Kirkeby maakt bakstenen sculpturen waarin de structuur van de aarde zich herhaalt. Christo maakte naam door iconische bouwwerken van hun historische symboliek te ontdoen en de esthetica van hun vormentaal voor zich te laten spreken. 
Elk van deze aspecten maken stuk voor stuk deel uit van het werk van Nicolodi: het spel van leegte en volheid, de omkeerbaarheid van volumes, de archeologische referenties en de esthetica en soi. Maar deze opsomming volstaat niet om door te dringen tot het idioom van Nicolodi’s kunst.

Bij deze kunstenaar zien we hoe datgene wat tot nog toe als wezenlijk voor de architectuur wordt beschouwd, in zijn artistiek concept een implosie ondergaat. Functionaliteit en artistieke vrijheid worden namelijk geacht samen te gaan in architectuur. Dit blijft in de hoofden van de grote architecten (Palladio, Le Corbusier, Kahn …) voortleven als een dogma. De vrije kunsten hebben echter weinig van doen met nuttigheid, bruikbaarheid of maatschappelijke integratie. Of anders uitgedrukt: de artistieke vrijheid laat zich daardoor niet beperken, dicteren, de wet opleggen of zich onderwerpen aan nuttigheidsdenken. Menig hedendaags architect vraagt zich evenwel nauwelijks af of deze beide idealen niet eerder vloeken met mekaar. Niettemin komen we bij de werken van Nicolodi uit op dit breekpunt: de natte droom van de architect gerealiseerd in een kunstwerk. Architectuur, ontdaan van alle functionaliteit, die ophoudt nog langer architectuur te zijn. Zo verwerft de architectuur - als medium - in het werk van Nicolodi dat utopische karakter waarmee het verwantschap verschuldigd is aan de visionaire projecten van een Ledoux of een Boullée in de eeuw van de Verlichting.

(Joannes Késenne, een gedeelte uit een tekst in opdracht van FLACC, werkplaats voor beeldende kunstenaars, ten behoeve van het jaarboek 2012)

www.renatonicolodi.com