Vincent MEESSEN en gastkunstenaars

Personne et les autres

Vincent Meessen en gastkunstenaars
Personne et les autres
BELGISCH PAVILJOEN
56E INTERNATIONALE KUNSTTENTOONSTELLING
LA BIENNALE DI VENEZIA
9 MEI – 22 NOVEMBER 2015

CURATOR: KATERINA GREGOS

Het Belgische paviljoen van de 56e Biënnale van Venetië stelt het werk tentoon van de Belgische kunstenaar Vincent Meessen, alsook dat van verschillende buitenlandse gastkunstenaars. Het door Meessen voorgestelde project Personne et les autres breekt met het traditionele format van een solo- of duotentoonstelling van Belgische kunstenaars. Het stelt het begrip ‘nationale vertegenwoordiging’ in vraag door af te stappen van de traditionele solotentoonstelling en laat verschillende stemmen en standpunten aan bod komen.
Meessen en curator Katerina Gregos hebben in nauwe samenwerking een internationale, thematische groeptentoonstelling bedacht, onderbouwd door op onderzoek gebaseerde praktijken. De tentoonstelling nodigt tien andere kunstenaars uit vier continenten uit waaronder – voor het eerst in het Paviljoen – Afrikaanse kunstenaars, wier werk de vraag naar de “koloniale moderniteit” analyseert, en waarvan de meesten nieuw werk tonen op de tentoonstelling.
De titel van de tentoonstelling, Personne et les autres, komt uit een verloren stuk van André Frankin, een Belgisch kunstcriticus die lid was van de Internationales lettrist en situationist. De tentoonstelling neemt de geschiedenis van het Belgische paviljoen en de internationale context van de Biënnale als uitgangspunt; het Belgische paviljoen zelf was het eerste buitenlandse paviljoen dat, onder het bewind van Koning Leopold II, werd aangelegd in de Giardini in Venetië.
De tentoonstelling onderzoekt de gevolgen van politieke, historische, culturele en artistieke relaties tussen Europa en Afrika tijdens de koloniale moderniteit, en de periode daarna. Ze onthult onbekende microgeschiedenissen die haast onopgemerkt zijn voorbijgegaan, creëert alternatieve versies van moderniteit, die zijn ontstaan als resultaat van koloniale ontmoetingen en vertelt verhalen die zich ontvouwen buiten of in reactie op aanvaarde koloniale hiërarchieën. Personne et les autres stelt het eurocentrische idee van een op zichzelf staande moderniteit in vraag door een gemeenschappelijke avant-gardistische nalatenschap te onderzoeken, gekenmerkt door artistieke en intellectuele kruisbestuiving tussen Europa en Afrika, die pluralistische, zogenoemde‘counter-moderniteiten’ hebben gegenereerd. Ze wil ook inzicht verschaffen in de diverse en vaak hybride, artistieke, culturele en intellectuele, vormen veroorzaakt door koloniale ontmoetingen.
Aan de hand van werken van hedendaagse kunstenaars worden zo banden gesmeed tussen de kritiek van de koloniale moderniteit met Dada, CoBrA en het Internationale situationist (1957-1972) - de laatste internationale, avant-gardistische, revolutionaire beweging die haar laatste conferentie hield in Venetië in 1969, en de emancipatie van de zwarten, het pan-Afrikanisme, de Afrikaanse onafhankelijkheidsbewegingen en ‘Global 68’ (de minder bekende uitloper van mei 1968 in het Globale Zuiden).
Centraal in het tentoonstellingsconcept staat een nieuw audiovisueel werk van Vincent Meessen, dat de bijdrage van grotendeels onbekende Congolese intellectuelen aan het situationisme herziet. De kunstenaar ontdekte onverwacht een nooit eerder gepubliceerd document: de tekst van een protestlied, ondertekend door een voormalige situationist, Joseph M’Belolo Ya M’Piku. Het document werd in mei 1968 in Kikongo geschreven en onthult een onbekende episode uit de geschiedenis van het Internationale situationist.
Met de hulp van de auteur geeft Meessen deze tekst een nieuwe interpretatie in de vorm van een muziekstuk: een rumba, opgenomen in Kinshasa in de nachtclub Un Deux Trois, in 1974 opgericht door de legendarische Congolese muzikant Franco Luambo (1938 –1989), leider van het bekende bandje TPOK Jazz.
Het is echter belangrijk om erop te wijzen dat Personne et les autres zich helemaal niet beperkt tot de koloniale geschiedenis van Congo en België, maar een bredere analyse brengt van de koloniale moderniteit en gevolgen ervan, de officiële geschiedenissen uitdaagt, focust op de blinde vlekken en opnieuw beschrijft wat tot dusver afwezig was, werd gewist of werd gemarginaliseerd. Door zowel negatieve als positieve culturele resultaten van de koloniale geschiedenis te onderzoeken, belicht de tentoonstelling een aantal succesvolle polyfone en heterogene artistieke en intellectuele dialogen die zijn aangegaan onder de kolonisatie, tijdens de ontvoogdingsstrijd en vooral in de nasleep van de onafhankelijkheid. Ze biedt tegelijkertijd reflectie op de betekenis van radicale, emancipatoire, kritische (al dan niet culturele) praktijken in het licht van de huidige, globale situatie van onrust en crisis, en zinspeelt op toekomstig potentieel.

Gastkunstenaars:
•    Mathieu Kleyebe Abonnenc (1977, Frans-Guyana; woont en werkt in Metz)
•    Sammy Baloji (1978, Democratische Republiek Congo; woont en werkt in Lubumbashi en Brussel)
•    James Beckett (1977, Zimbabwe; woont en werkt in Amsterdam)
•    Elisabetta Benassi (1966, Italië; woont en werkt in Rome)
•    Patrick Bernier & Olive Martin (1971, Frankrijk; 1972, België; woont en werkt in Nantes)
•    Tamar Guimarães & Kasper Akhøj. (1967, Brazilië; 1976, Denemarken; woont en werkt in Kopenhagen)
•    Maryam Jafri (1972, Pakistan; woont en werkt in Kopenhagen en New York)
•    Adam Pendleton (1984, USA; woont en werkt in New York)

Meer info:
http://www.personne-et-les-autres.be